member
member

pullme

Share:
Κρασί και καλλιτεχνικά ρεύματα
13 Νοεμβρίου, 2014
Αργύρης Τσακίρης

Ο Αργύρης Τσακίρης 'ακροβατεί' μεταξύ καλλιτεχνικών ρευμάτων, τεχνολογίας οινοποίησης και ύφους των κρασιών. Από τα κρασιά μπαρόκ στα αρ νουβο...

 

Στο κείμενο που ακολουθεί επιχειρείται μια ακροβασία, μέχρι υπερβολής, μεταξύ καλλιτεχνικών ρευμάτων, τεχνολογίας οινοποίησης και ύφους των κρασιών. Η συσχέτιση δεν είναι γραμμική αλλά με χρονικά άλματα και ετεροχρονισμούς που όμως ελπίζω ότι διαθέτει συνέπεια.

Τα καλλιτεχνικά ρεύματα όπως και το στυλ των κρασιών μεταβάλλονται και αλληλοδιαδέχονται το ένα το άλλο. Αμφότερα επιβάλλονται από μια συγκεκριμένη «άρχουσα» τάξη ανθρώπων που επικροτούν, για τους δικούς τους λογούς, διεθνώς ή τοπικά το κυρίαρχο κατά περιόδους στυλ για το κρασί. Για παράδειγμα, το Sauvignon Blanc που πριν από 30 χρόνια δεν το θεωρούσαν ικανό να δώσει από μόνο του κρασί, σήμερα είναι μια από τις παγκόσμιες βεντέτες. Αύριο ίσως να περάσει στη λήθη, όπως έγινε με τα λευκά κρασιά του Ροδανού. Σήμερα κάποιοι επιχειρούν να κάνουν στην Ελλάδα το ίδιο για την ρετσίνα. Για να ταιριάξουμε τα δυο αυτά στοιχεία, καλλιτεχνικά ρεύματα και κρασί, ας θεωρήσουμε ότι το σώμα του κρασιού είναι το αρχιτεκτονική κατασκευή και το άρωμα η ζωγραφική διακόσμηση.

Τα πράγματα αρχίζουν από την Ελληνική αρχιτεκτονική, γεμάτη από ευθείες, απουσία από καμπύλες που ξεκινούν αργότερα με την Ρωμαϊκή αρχιτεκτονική. Τα αρχαιοελληνικά κρασιά των θα πρέπει να είχαν την τέλεια αρχιτεκτονική (σώμα) και την έλλειψη κάθε ζωγραφικής διακόσμησης. Τα κρασιά είναι ακόμη σκληρά ακατέργαστα με δωρική μορφή λιτά και αυστηρά και ενίοτε με στυλ πιο διακοσμητικό, κορινθιακό αλλά πάντοτε χωρίς ζωγραφιές (αρώματα). Σταφύλια καλά ώριμα χωρίς πότισμα με φυσική λίπανση και απουσία αρωμάτων αφού αυτά απαιτούν ζύμωση σε χαμηλές θερμοκρασίες που οι Ελληνικές συνθήκες μάλλον δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν.

Για το κρασιά της αρχαιότητας το κύριο στυλ ήταν η αρχιτεκτονική, το σώμα αφού το άρωμα αναγκαστικά, εξ αιτίας της έλλειψης γνώσης και τεχνολογίας δεν αποτελούσε το κυριότερο αισθητικό χαρακτηριστικό του κρασιού. Η προσθήκη αλκοόλης σε κρασιά όπως το πορτογαλικό Πορτ και το ισπανικό Σέρι, (παλιότερες ρωμαϊκές κατακτήσεις) δημιούργησε κρασιά, που μπορούσαν να μεταφερθούν με ευκολία χωρίς το κίνδυνο της αλλοίωσης, με άφθονες καταβολές στην Ρωμαϊκή αρχιτεκτονική στερώντας τα από αρχαιοελληνική απλότητα και κομψότητα. Η ανακάλυψη από τους Γάλλους ότι η προσθήκη ζάχαρης μπορεί να αυξήσει τον αλκοολικό βαθμό των κρασιών (όπως η ικανότητα να κτίζουν ψηλότερα κτίρια) άλλαξε το σκηνικό δημιουργώντας το γοτθικό στυλ. Βαριά επιβλητικά οικοδομήματα με τις γωνιώδεις καμπύλες να αρχίζουν να εμφανίζονται και το αυξημένο οινόπνευμα να τα στηρίζει αλλά να τα κάνει υπερβολικά και ογκώδη.

Οι μουσουλμανικές χώρες διέκοψαν οριστικά την επαφή με το κρασί απαγορεύοντας το όπως και αυτό ίσως να μην είναι άσχετο με την απαγόρευση και κάθε απεικόνιση στους ναούς τους, δημιουργώντας μια τελείως διαφορετική διακοσμητική τέχνη. Ακόμη και το βυζάντιο, έντονα χριστιανικό, ανάμεσα σε δύση και ανατολή πέρασε μια περίοδο εικονοκλασίας χωρίς όμως αυτό να επηρεάσει τη καλή του σχέση με το κρασί. Εδώ μια μικρή ένσταση για το στυλ των γλυκών οινοπνευματωμένων κρασιών που χρησιμοποιείται σήμερα για την θεία κοινωνία στις ορθόδοξες εκκλησίες. Την πρώτη χριστιανική χιλιετία είναι βέβαιο ότι δεν υπήρχαν τέτοιου είδους κρασιά ώστε να δημιουργηθεί τέτοια παράδοση. Γι αυτό γλυκά ίσως, οινοπνευματωμένα όχι.

Η Αναγεννησιακή τέχνη χωρίς να επιστρέφει στο παρελθόν δημιουργεί νέες τεχνικές και επιτρέπει στους καλλιτέχνες να καινοτομήσουν. Η τέχνη γίνεται ιδιωτική, με την έννοια πως δεν διαμορφωνόταν από τη θρησκευτική ή πολιτική εξουσία, αλλά αποτελούσε προϊόν των ίδιων των καλλιτεχνών. Το κρασί συνάντησε τον αναγεννησιακό χαρακτήρα του όταν απέκτησε την δυνατότητα να εκφράσει την προσωπικότητα του παραγωγού αλλά και του  καταναλωτή. Αυτό έγινε όταν μπήκε στο μπουκάλι και κέρδισε την ατομικότητα του, αφού ο ιδιοκτήτης του μπορούσε να το μεταχειριστεί (παλιώσει) με διαφορετικό τρόπο.

Αργότερα, στη διάρκεια των ναπολεόντειων πολέμων τα κρασιά των μεγάλων ιδιοκτησιών (Châteaux) του Μπορντώ, αποκλεισμένα από τις Αγγλικές αγορές, δημιουργούν μια νέα αισθητική στο κρασί. Πρόκειται για κρασιά ισχυρής εκχύλισης με πλούτο, άφθονο βαρέλι και δυνατότητα να παλιώνουν για πολλά χρόνια. Αντιστοιχούν στα κρασιά μπαρόκ (περίοδος που ακολούθησε την αναγέννηση) που τα χαρακτήριζε το δέος, το μεγαλείο, η υπερβολή, αναδεικνύοντας με αυταρέσκεια το επιβλητικό και πομπώδες ύφος τους.

Η κατανόηση της χρήσης του θειώδη ανυδρίτη και αργότερα, μόλις στον προηγούμενο αιώνα, η ψύξη κατά τη διάρκεια της ζύμωσης, ισχυροποίησε τα αρώματα που πριν ήταν δυσδιάκριτα και στόλισε με αυτά τα κρασιά μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από την γεύση στο άρωμα. Έτσι φτάνουμε στο κρασί της αρ νουβο, με εντόνους και περίπλοκους διακοσμητικούς (αρωματικούς) χαρακτήρες ώστε όλοι σήμερα να μιλάμε για άρωμα ξεχνώντας το σώμα.

Πριν την εμφάνιση των κρασιών του νέου κόσμου που θα δούμε αμέσως στη συνέχεια τα κρασιά φροντίζουν να απαλλαγούν από τα περιττά. Η οινοποίηση αποφεύγει την υπερβολή στην παραγωγή τεχνολογικών αρωμάτων με ακραία απολάσπωση, ψύξη, και προσθήκη ζυμών, προσπαθώντας να αναδείξει τα ποικιλιακά χαρίσματα. Είναι η περίοδος του μπάουχαους που τονίζει την απλότητα. Στο σημείο αυτό έρχονται τα κρασιά του Νέου Κόσμου, πλούσια σε αλκοόλη για να αναβιώσουν το μπαρόκ. Είναι τα κρασιά που εμφανίζονται μέσα από μια νέα ανάγνωση της υπερωρίμανσης και της πληθωρικότητας. Είχαμε μια υποχώρηση σε πολιτιστικό επίπεδο αλλά μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για τον «νέο κόσμο» που περνά με καθυστέρηση μερικών εκατονταετιών μέσα από τα καλλιτεχνικά κίνημα της Ευρώπης. Έτσι η παρεμβολή των κρασιών μπαρόκ χρονικά μετά την αρ νουβό δεν αποτελεί χρονικό ανακόλουθο αφού αναφέρεται σε διαφορετική γεωγραφική ενότητα, που στην Ευρώπη πέρασε πολύ πιο νωρίς. Επίσης ας μην ξεχνάμε ότι το κρασί τις ΗΠΑ πέρασε μια σύντομη περίοδο καθολικής απαγόρευσης του.

Η αρ ντεκο του κρασιού είναι τα σημερινά κρασιά της του παλιού αλλά και του νέου κόσμου που σταδιακά ανακαλύπτουν ξανά την λεπτότητα στην ποιότητα των χαρακτήρων. Πρόκειται για κρασιά που διακρίνονται για τη γευστική συμπύκνωση και όχι για το τεχνολογικό άρωμα καθώς απαλλάσσονται από τα περιττά αρωματικά στολίδια για να κρατήσουν την ουσία που είναι η συμπύκνωση. Τα βιοδυναμικά  κρασιά είναι τα κρασιά που προσφεύγουν στις κοσμικές δυνάμεις αντιστοιχούν στον υπερρεαλισμό προσθέτοντας στοιχεία κυριολεκτικά πάνω από την πραγματικότητα αφού σε αυτά προσθέτουν κοσμική ενέργεια, αποποιούμενα για χάρη της τη γεύση και άρωμα ως κύριο χαρακτηριστικό τους ενώ τα φυσικά κρασιά μας γυρίζουν ολοταχώς στα αρχαιοελληνικά πρότυπα για να ολοκληρώσουν τον κύκλο της ιστορίας.

 

Λέξεις: Αργύρης Τσακίρης

Εικόνα: Alphonse Mucha 

 

Σχετικά

Ο Αργύρης Τσακίρης είναι αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Οινολογίας και Τεχνολογίας Ποτών του ΤΕΙ Αθήνας. Ασχολείται επίσης με την οινοποίηση, την γευσιγνωσία και τη συγγραφή κειμένων και βιβλίων.

 

Τα καλλιτεχνικά ρεύματα όπως και το στυλ των κρασιών μεταβάλλονται και αλληλοδιαδέχονται το ένα το άλλο. Αμφότερα επιβάλλονται από μια συγκεκριμένη «άρχουσα» τάξη ανθρώπων που επικροτούν, για τους δικούς τους λογούς, διεθνώς ή τοπικά το κυρίαρχο κατά περιόδους στυλ για το κρασί.

 
Περί Οίνου // έμπνευση, τάσεις, συνεντεύξεις, οινογνωσία κ.α.
20 Φεβρουαρίου, 2015
Οινογνωσία
Οινότρια Γη 2010, Cabernet & Αγιωργίτικο
Γράφει o Ηλίας Μελέτης

Ο Ηλίας Μελέτης δοκιμάζει το πάντρεμα του Cabernet Sauvignon με το Αγιωργίτικο της Οινότριας Γης και μας το παρουσιάζει...

04 Φεβρουαρίου, 2015
Οινογνωσία
Pinot Noir 2011, Κτήμα Άλφα
Γράφει o Στέφανος Κόγιας

Ο Στέφανος Κόγιας δοκιμάζει Pinot Noir 2011 του κτήματος Άλφα και μας παρουσιάζει τις εντυπώσεις του...

27 Φεβρουαρίου, 2015
Οινογνωσία
Αυλοτόπι 2006, Κτήμα Τσέλεπου
Γράφει o Ηλίας Μελέτης

Ο Ηλίας Μελέτης δοκιμάζει το Αυλοτόπι 2006 του κτήματος Τσέλεπου και μας παρουσιάζει τις εντυπώσεις του...

10 Σεπτεμβρίου, 2014
Συνεντεύξεις
Από δημοσιογράφος οινοπαραγωγός
Γράφει ο Άγγελος Μόσχοβας

Μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Άγγελου Μόσχοβα με τον πετυχημένο οινοπαραγωγό κ.Ζαχαρουδιακή.

01 Νοεμβρίου, 2014
Έμπνευση
Beaujolais Nouveau est arrivé!
Γράφει ο Θεοδόσης Τσιάκης

H γιορτή του φρέσκου! Πως οι Γάλλοι καθιέρωσαν και εδραίωσαν μια γιορτή δίνοντάς της παγκόσμια διάσταση.

13 Οκτωβρίου, 2014
Έμπνευση
Το Ελληνικό κρασί στην Αμερικάνικη αγορά
Γράφει η Σοφία Πέρπερα

H Σοφία Πέρπερα μας αναλύει τη σημαντική άνοδο, κατά τα τελευταία έτη, του Ελληνικού κρασιού στην Αμερικάνικη αγορά.

13 Νοεμβρίου, 2014
Έμπνευση
Κρασί και καλλιτεχνικά ρεύματα
Γράφει ο Αργύρης Τσακίρης

Ο Αργύρης Τσακίρης 'ακροβατεί' μεταξύ καλλιτεχνικών ρευμάτων, τεχνολογίας οινοποίησης και ύφους των κρασιών.

18 Δεκεμβρίου, 2014
Οινογνωσία
Αμέθυστος Ροζέ Λαζαρίδη 2014
Γράφει o Στέφανος Κόγιας

Ο Στέφανος Κόγιας δοκιμάζει τον Αμέθυστο Ροζέ 2014 του κτήματος Κώστα Λαζαρίδη και μας το παρουσιάζει...

06 Μαρτίου, 2015
Συνεντεύξεις
Δρ. Σταυρούλα Κουράκου – Δραγώνα
Γράφει οι "Φίλοι του Ξινόμαυρου"

Μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη των 'Φίλων του Ξινόμαυρου΄με την Δρ. Σταυρούλα Κουράκου – Δραγώνα για το Ξινόμαυρο.